Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural, Armend Muja, ka miratuar Vendimin për Kornizat e Programit Vjetor 2026, duke vendosur drejtimet strategjike, strukturën programore dhe alokimet buxhetore për mbështetjen e sektorit të bujqësisë në Kosovë. Ky vendim përbën bazën themelore për hartimin dhe zbatimin e të gjitha skemave të mbështetjes gjatë vitit 2026 dhe reflekton një qasje të integruar që lidh të ardhurat e fermerëve, investimet zhvillimore dhe stabilitetin e tregut në një kornizë të vetme politike.
Kornizë strategjike e integruar: nga mbështetja direkte te transformimi strukturor – Korniza e Programit Vjetor 2026 është ndërtuar mbi objektiva të qarta: sigurimin e të ardhurave të qëndrueshme për fermerët, rritjen e prodhimit vendor, përmirësimin e konkurrueshmërisë dhe nxitjen e transformimit strukturor të sektorit të bujqësisë. Në kushtet e presioneve të tregut, rritjes së kostove të inputeve dhe konkurrencës nga importet, ky program synon të krijojë një balancë ndërmjet mbështetjes afatshkurtër dhe investimeve afatgjata. Programi ndërthur instrumente të politikës bujqësore që mbulojnë të gjithë ciklin ekonomik – nga prodhimi primar, përpunimi dhe organizimi i fermerëve, deri te ndërhyrjet për stabilizimin e tregut.
Struktura buxhetore: shpërndarje e balancuar dhe e orientuar drejt prodhimit – Buxheti total prej 77,548,188.87 euro është strukturuar në tre komponentë kryesorë, të dizajnuar për të adresuar nevoja të ndryshme të sektorit:
1. Pagesat Direkte – €59,529,064.75 – Ky komponent përbën shtyllën kryesore të mbështetjes dhe synon stabilizimin e të ardhurave të fermerëve dhe përfshin pagesën bazë për sipërfaqe bujqësore, e cila mbulon mbi 130 mijë hektarë tokë të kultivuar, pagesat rishpërndarëse, të dizajnuara për të mbështetur hektarët e parë dhe për të forcuar fermerët e vegjël dhe të rinj, pagesat e lidhura me prodhimin, të orientuara drejt sektorëve strategjik si blegtoria, qumështi, drithërat, pemëtaria, perimet, vreshtaria, bletaria dhe akuakultura dhe eko-skema, që mbështesin praktikat bujqësore të qëndrueshme dhe miqësore me mjedisin.
2. Programi i Zhvillimit Rural – €10,000,000 – Ky komponent synon transformimin strukturor të sektorit përmes investimeve në:
• Modernizimin e fermave dhe rritjen e produktivitetit;
• Zhvillimin e kapaciteteve përpunuese dhe rritjen e vlerës së shtuar;
• Organizimin e fermerëve dhe krijimin e organizatave të prodhuesve;
• Infrastrukturën rurale dhe lidhjen me tregun;
• Mbështetjen e fermerëve të rinj dhe qasjen në financa;
• Digjitalizimin dhe përmirësimin e gjurmueshmërisë në sektor.
3. Masat e Stabilizimit të Tregut – €8,019,124.12 – Ky komponent adreson drejtpërdrejt çrregullimet e tregut dhe kostot e prodhimit përmes:
• Mbështetjes për inpute bujqësore dhe naftë, si masa kryesore për uljen e kostove;
• Formalizimit të tregut të mishit përmes mbështetjes për therje të raportuara;
• Trajtimit të mbetjeve shtazore për siguri sanitare dhe mjedisore;
• Kompensimit për dëmet në bujqësi dhe asgjësimin e kafshëve në raste të sëmundjeve;
• Ndërhyrjeve strategjike fleksibile për stabilizimin e çmimeve dhe sektorëve të ndjeshëm.
Prioritete të qarta politike: prodhim vendor, fermerë të fuqizuar dhe zinxhir vlerë – Korniza e Programit 2026 vendos theks të fortë në: rritjen e prodhimit vendor dhe reduktimin e varësisë nga importet, fuqizimin e fermerëve të vegjël përmes mekanizmave rishpërndarës, mbështetjen e gjeneratës së re të fermerëve, përmirësimin e cilësisë së prodhimit, veçanërisht në sektorin e qumështit, zhvillimin e kapaciteteve përpunuese për të rritur absorbimin e prodhimit vendor dhe ndërtimin e një zinxhiri të qëndrueshëm të vlerës nga ferma në treg.
Disiplinë fiskale dhe zbatim i përshpejtuar – Vendimi përcakton qartë se alokimet buxhetore përbëjnë kufij maksimalë të shpenzimeve dhe nuk mund të tejkalohen. Kjo qasje siguron një përdorim të qëndrueshëm dhe transparent të fondeve publike, në përputhje me parimet e menaxhimit të financave publike. Për të garantuar zbatim të plotë dhe në kohë, janë themeluar tre grupe punuese që do të hartojnë udhëzimet administrative, thirrjet për aplikim dhe zbatimin e programeve. Këto veprime do të operacionalizojnë programin, duke përcaktuar kriteret e pranueshmërisë, procedurat e aplikimit dhe mekanizmat e kontrollit dhe pagesës.
Ministri Armend Muja theksoi se kjo kornizë programore përfaqëson një ndërhyrje të mirë strukturuar për të adresuar sfidat aktuale të sektorit dhe për të ndërtuar themele të qëndrueshme për zhvillimin e tij afatgjatë. Ai nënvizoi se përmes këtij programi, mbështetja publike nuk kufizohet vetëm në subvencionimin e të ardhurave, por shtrihet në nxitjen e investimeve, rritjen e produktivitetit dhe forcimin e kapaciteteve konkurruese të bujqësisë në Kosovë.
“Kjo kornizë programore është një ndërhyrje e menduar mirë për të mbështetur fermerët tanë sot dhe për të ndërtuar një sektor bujqësor modern për nesër. Ne po ndërtojmë një politikë bujqësore që nuk është vetëm subvencionuese, por zhvillimore dhe transformuese”, tha Ministri Muja.
Gjatë prezantimit të Kornizës së Programit Vjetor 2026, komponentët kryesorë u elaboruan nga drejtuesit institucionalë përgjegjës për hartimin e tyre. Programi për Pagesa Direkte u prezantua nga Drejtori i Departamentit të Politikave Bujqësore dhe Tregjeve, z. Isuf Cikaqi, ndërsa Programi për Zhvillimin Rural u prezantua nga Drejtori i Departamentit për Zhvillim Rural, z. Lulzim Shamolli.
Në këtë konferencë, Ministri u shoqërua nga Sekretarja e Përgjithshme e Ministrisë, znj. Venera Çerkini, si dhe Drejtori i Departamentit për Përzgjedhje dhe Miratim të Projekteve të Zhvillimit Rural në kuadër të Agjencisë për Zhvillimin e Bujqësisë, z. Imer Limani. Kjo përbërje institucionale reflekton një koordinim të plotë ndërmjet politikëbërjes dhe zbatimit operacional të programeve.
Vendimi për Kornizat e Programit Vjetor 2026 krijon bazën për një politikë bujqësore moderne dhe të balancuar në Kosovë, duke integruar në mënyrë koherente mbështetjen direkte për fermerët, investimet strukturore në zhvillimin rural dhe mekanizmat për stabilizimin e tregut. Përmes kësaj qasje të integruar, synohet jo vetëm përballimi i sfidave afatshkurtra, por edhe ndërtimi i një sektori bujqësor më produktiv, më të qëndrueshëm dhe më konkurrues në perspektivë afatgjatë.