Shërbimi Spitalor dhe Klinik Universitar i Kosovës ka kërkuar që kompania “Liri Med” të përjashtohej nga pjesëmarrja në prokurimin publik për një periudhë deri në një vit, duke u thirrur në dispozitat ligjore që aplikohen në rastet kur një operator ekonomik paraqet të dhëna të rreme ose dokumente të falsifikuara. Me fjalë të tjera, SHSKUK-ja kishte kërkuar vendosjen e kompanisë në atë që në praktikë njihet si “lista e zezë” e prokurimit publik, shkruan Kujdestari.info.
Megjithatë, kërkesa e institucionit shëndetësor nuk e kaloi testin e provave.
Organi Shqyrtues i Prokurimit konstatoi se SHSKUK-ja nuk kishte dorëzuar asnjë dëshmi që do të vërtetonte se “Liri Med” kishte mashtruar, kishte falsifikuar dokumente apo kishte paraqitur të dhëna të rreme gjatë një procedure të prokurimit. Për këtë arsye, kërkesa për përjashtimin e kompanisë u refuzua si e pabazuar.
Sipas vendimit të OSHP-së, përplasja ndërmjet SHSKUK-së dhe kompanisë nuk kishte të bënte me paraqitjen e dokumenteve të falsifikuara në një tender, por me zbatimin e një kontrate tashmë të nënshkruar. Kjo do të thotë se mosmarrëveshja, edhe në rast se pretendimet e SHSKUK-së do të ishin të sakta, duhej trajtuar si çështje kontraktuale dhe jo si bazë për përjashtimin e kompanisë nga prokurimi publik.
Vendimi mban numrin PSH. 911/26 dhe është nxjerrë pas kërkesës së SHSKUK-së për marrjen e masave ndaj operatorit ekonomik “Liri Med”. Rasti lidhet me aktivitetin e prokurimit me titull “Furnizim me barna nga LE për nevojat e SHSKUK-së”, me numër prokurimi 220-25-1399-1-1-1. OSHP-ja vendosi që kërkesa e autoritetit kontraktues të refuzohej, pasi nuk ishin plotësuar kushtet e nenit 99.2 të Ligjit për Prokurimin Publik.
Çfarë pretendonte SHSKUK-ja?
Sipas dokumentacionit të rastit, SHSKUK-ja kishte lidhur me “Liri Med” kontratën me numër 00220-25-1399-1-1-1C1266, për furnizimin me barna për nevojat e institucioneve shëndetësore publike.
Produkti që u bë shkak i kontestit ishte bari Docetaxel 20 mg/ml.
SHSKUK-ja pretendonte se kompania, në dy raste, kishte sjellë produktin nga një prodhues tjetër, e jo nga prodhuesi që ishte specifikuar në kontratën e nënshkruar. Institucioni pretendonte gjithashtu se “Liri Med” kishte bërë ndërhyrje në dokumentin e kontratës, përkatësisht në faqen e parë të saj.
Për ta mbështetur kërkesën, SHSKUK-ja kishte bashkëngjitur edhe komunikime elektronike ndërmjet farmacistes përgjegjëse për barnat onkologjike dhe kompanisë, ku ishte diskutuar rasti i furnizimit me produktin nga një prodhues tjetër.
Mbi këtë bazë, SHSKUK-ja kishte kërkuar nga OSHP-ja që ndaj kompanisë të zbatoheshin masat e parashikuara në nenin 99.2 të Ligjit për Prokurimin Publik.
Ky nen është një prej dispozitave më të rënda që mund të përdoret kundër një operatori ekonomik. Ai nuk ka të bëjë thjesht me vonesën në furnizim, me sjelljen e një produkti të papërshtatshëm apo me një mosmarrëveshje rreth zbatimit të kontratës. Neni zbatohet kur ekzistojnë prova se operatori ekonomik ka paraqitur të dhëna të rreme ose dokumente të falsifikuara.
Pasoja mund të jetë diskualifikimi nga pjesëmarrja në prokurimin publik për një periudhë deri në një vit.
Pra, SHSKUK-ja nuk po kërkonte vetëm zgjidhjen e një kontesti për furnizimin me një bar. Institucioni po kërkonte një masë që do ta prekte kompaninë në të gjitha aktivitetet e prokurimit publik dhe do t’ia pamundësonte konkurrimin për kontrata me institucione publike gjatë periudhës së përjashtimit.
“Liri Med”: Kontrata kishte përfunduar
Pasi e pranoi kërkesën e SHSKUK-së, OSHP-ja e njoftoi kompaninë “Liri Med” dhe i dha mundësi që t’i paraqiste faktet dhe kundërargumentet e saj.
Kompania e kundërshtoi kërkesën, duke pretenduar se ajo ishte e pabazuar dhe se SHSKUK-ja po përpiqej ta përdorte nenin 99.2 për një çështje që nuk kishte të bënte me mashtrim ose falsifikim.
Sipas përgjigjes së kompanisë, kontrata ishte nënshkruar më 5 maj 2025 dhe kishte përfunduar më 5 maj 2026. “Liri Med” pretendoi se nuk kishte marrë paraprakisht asnjë njoftim se SHSKUK-ja synonte ta shfrytëzonte mundësinë për porositjen e 30 për qind të sasive shtesë të kontratës.
Kompania deklaroi se kishte ofertuar duke u bazuar në kushtet dhe periudhën e kontratës, ndërsa pas përfundimit të saj nuk mund të detyrohej të vazhdonte furnizimin pa njoftim dhe pa vazhdimin e sigurisë së ekzekutimit.
Sipas pretendimeve të “Liri Med”, edhe sigurimi i ekzekutimit të kontratës kishte skaduar më 5 qershor 2026. Kompania argumentoi se, në rast se SHSKUK-ja synonte të shfrytëzonte mundësinë për porosi shtesë deri në 30 për qind, duhej ta njoftonte me kohë operatorin ekonomik dhe të siguronte vazhdimin e garancisë së ekzekutimit.
“Liri Med” deklaroi se një gjë e tillë nuk kishte ndodhur.
Kompania gjithashtu e kundërshtoi pretendimin se kishte bërë ndryshime në faqen e parë të kontratës. Ajo deklaroi se nuk ishte në dijeni se kur mund të ishte bërë ndryshimi i pretenduar dhe se nuk kishte ndërhyrë në dokument.
Vlera totale e kontratës, sipas dokumentit të OSHP-së, ishte 43 mijë e 320 euro.
Argumenti kryesor i kompanisë ishte se SHSKUK-ja po përpiqej ta paraqiste një mosmarrëveshje për zbatimin e kontratës si mashtrim në prokurim. Sipas saj, edhe nëse kishte mospajtim për prodhuesin e barit, kohën e furnizimit apo sasinë shtesë prej 30 për qind, kjo nuk nënkuptonte automatikisht se kompania kishte paraqitur dokumente të falsifikuara apo informata të rreme në procedurën e tenderimit.
OSHP-ja: SHSKUK-ja nuk ofroi asnjë provë për mashtrim apo falsifikim
Pas shqyrtimit të shkresave të lëndës, OSHP-ja arriti në përfundimin se SHSKUK-ja nuk kishte paraqitur prova që do ta justifikonin marrjen e masës së kërkuar.
Në vendim thuhet qartë se autoriteti kontraktues nuk ka dorëzuar asnjë provë që dëshmon se “Liri Med”, në aktivitetin konkret të prokurimit, kishte mashtruar apo kishte falsifikuar ndonjë dokument ose dëshmi.
Ky konstatim është thelbi i vendimit.
SHSKUK-ja pretendonte se kompania nuk e kishte zbatuar kontratën sipas kushteve të përcaktuara, por OSHP-ja vlerësoi se pretendimet e tilla nuk ishin të mjaftueshme për aktivizimin e nenit 99.2.
Për zbatimin e këtij neni nuk mjafton që autoriteti kontraktues të deklarojë se operatori ka bërë shkelje. Institucioni duhet të paraqesë prova konkrete që tregojnë se operatori ekonomik ka dorëzuar të dhëna të rreme ose dokumente të falsifikuara.
Në rastin e “Liri Med”, OSHP-ja konstatoi se këto prova mungonin.
“Organi Shqyrtues i Prokurimit konstaton se autoriteti kontraktues – Shërbimi Spitalor dhe Klinik Universitar i Kosovës, nuk ka dorëzuar asnjë provë që dëshmon se OE Liri Med Sh.p.k., në këtë aktivitet të prokurimit, ka mashtruar apo ka falsifikuar ndonjë dokument apo dëshmi”, thuhet në arsyetimin e vendimit.
OSHP-ja theksoi se masa e përjashtimit mund të merret vetëm kur autoriteti kontraktues ofron prova të natyrës së parashikuar në nenin 99 të Ligjit për Prokurimin Publik.
Sipas këtij neni, OSHP-ja është e obliguar ta shqyrtojë dhe ta diskualifikojë operatorin ekonomik kur, në bazë të një kërkese me shkrim nga autoriteti kontraktues, provohet se operatori ka paraqitur të dhëna të rreme ose dokumente të falsifikuara.
Por në rastin konkret, sipas OSHP-së, SHSKUK-ja nuk arriti të ofronte asnjë dëshmi për dokumente të falsifikuara apo të dhëna të rreme të paraqitura nga kompania.
“Prandaj, në rastin konkret nuk kemi të bëjmë me mashtrim apo falsifikim sipas dispozitave të nenit 99.2 të LPP-së”, përfundon Organi Shqyrtues i Prokurimit.
Përjashtimi nga tenderët nuk mund të përdoret si masë për çdo shkelje kontraktuale
Vendimi i OSHP-së e bën dallimin ndërmjet dy situatave që, në praktikën e prokurimit, mund të ngatërrohen ose të paraqiten si të njëjta.
Njëra është paraqitja e dokumenteve të rreme gjatë një procedure të prokurimit. Kjo mund të përfshijë falsifikimin e certifikatave, dëshmive të përvojës, autorizimeve, raporteve financiare, dokumenteve të prodhuesit apo materialeve të tjera me të cilat operatori ekonomik përpiqet të fitojë një kontratë publike.
Situata tjetër është mosmarrëveshja që lind pasi kontrata është nënshkruar. Kjo mund të lidhet me cilësinë e produktit, origjinën e tij, afatet e dorëzimit, ndryshimin e prodhuesit, sasitë e porositura, pagesat, vazhdimin e kontratës ose garancinë e ekzekutimit.
Në rastin e parë, mund të ekzistojë bazë për diskualifikim sipas nenit 99.2.
Në rastin e dytë, mosmarrëveshja duhet të zgjidhet përmes mekanizmave të përcaktuar në kontratë dhe në legjislacionin për marrëdhëniet e detyrimeve.
Sipas OSHP-së, çështja ndërmjet SHSKUK-së dhe “Liri Med” i përkiste kategorisë së dytë.
Kjo ishte arsyeja pse Organi Shqyrtues nuk u fut në vlerësimin përfundimtar nëse kompania kishte vepruar drejt apo gabim gjatë furnizimit me Docetaxel. OSHP-ja vlerësoi vetëm nëse ekzistonin kushtet ligjore për përjashtimin e kompanisë nga prokurimi publik.
Përgjigjja ishte se ato kushte nuk ekzistonin.
Pretendimi për prodhuesin tjetër nuk u cilësua provë e falsifikimit
SHSKUK-ja kishte ngritur si pretendim kryesor faktin se “Liri Med” kishte sjellë dy herë Docetaxel nga një prodhues tjetër, e jo nga prodhuesi i paraparë në kontratë.
Por edhe nëse ky pretendim do të dëshmohej, ai nuk do të ishte domosdoshmërisht provë se kompania kishte falsifikuar një dokument gjatë procedurës së prokurimit.
Një furnizim që nuk përputhet me kontratën mund të përbëjë shkelje kontraktuale. Autoriteti kontraktues mund ta refuzojë mallin, të kërkojë zëvendësimin e tij, të aktivizojë garancinë e ekzekutimit, të kërkojë dëmshpërblim ose të ndërmarrë masa të tjera të përcaktuara në kontratë.
Por masa e përjashtimit nga prokurimi kërkon një standard tjetër dhe më të lartë të provave.
Autoriteti duhet të dëshmojë se operatori ka paraqitur dokument ose të dhënë të rreme dhe se pikërisht mbi këtë bazë kërkohet diskualifikimi.
Në dokumentin e SHSKUK-së, sipas konstatimit të OSHP-së, një lidhje e tillë nuk ishte provuar.
Edhe pretendimi për ndërhyrjen në faqen e parë të kontratës nuk u mbështet me prova të mjaftueshme që do ta lidhnin kompaninë me falsifikimin e dokumentit.
OSHP-ja nuk tha se ndryshimi nuk kishte ndodhur. Ajo tha se SHSKUK-ja nuk kishte dëshmuar se ndryshimi ishte bërë nga “Liri Med” dhe se përbënte falsifikim sipas kuptimit të nenit 99.2.
Ky është një dallim i rëndësishëm.
Organi Shqyrtues nuk e shpalli kompaninë të pafajshme nga çdo pretendim i mundshëm kontraktual. Ai konstatoi se dokumentet e paraqitura nga SHSKUK-ja nuk ishin të mjaftueshme për ta përjashtuar kompaninë nga tenderët publikë.
SHSKUK-ja mund ta ndjekë kontestin në gjykatë
Në dispozitivin e vendimit, OSHP-ja sqaroi se çështja e pretenduar nga autoriteti kontraktues mund të trajtohet në bazë të Ligjit për Marrëdhëniet e Detyrimeve pranë gjykatës kompetente.
Kjo do të thotë se SHSKUK-ja nuk është penguar ta kërkojë zbatimin e kontratës, dëmshpërblimin apo përgjegjësinë e kompanisë, në rast se konsideron se “Liri Med” nuk i ka përmbushur obligimet e saj.
Mirëpo, një kontest i tillë duhet të zhvillohet si kontest kontraktual.
Institucioni nuk mund ta zëvendësojë procesin gjyqësor me kërkesë për futjen e kompanisë në listën e operatorëve të diskualifikuar, pa ofruar prova se kompania ka mashtruar ose ka falsifikuar dokumente.
Ky konstatim e rrëzoi në tërësi kërkesën e SHSKUK-së.
Kërkesa që mund ta largonte kompaninë nga tregu publik për një vit
Rëndësia e rastit nuk lidhet vetëm me një furnizim në vlerë prej 43 mijë e 320 eurosh.
Nëse kërkesa e SHSKUK-së do të miratohej, “Liri Med” mund të përjashtohej nga pjesëmarrja në prokurimin publik për një periudhë deri në një vit. Kompania nuk do të mund të konkurronte për kontrata të reja publike, pavarësisht nëse ato do të shpalleshin nga SHSKUK-ja apo nga institucione të tjera.
Një vendim i tillë do të mund të kishte pasoja të mëdha financiare dhe reputacionale.
Për këtë arsye, ligji kërkon që masa të tilla të bazohen në prova konkrete dhe jo vetëm në pretendimin e autoritetit kontraktues se një kontratë nuk është realizuar siç duhet.
Në këtë rast, OSHP-ja vlerësoi se SHSKUK-ja kërkoi një masë të rëndë ligjore pa e ndërtuar kërkesën mbi elementet që i kërkon ligji.
Në vend të provave për mashtrim apo falsifikim, autoriteti kishte paraqitur të dhëna që lidheshin me mënyrën e realizimit të kontratës: prodhuesin e produktit të dorëzuar, mundësinë e shfrytëzimit të 30 për qind të sasive shtesë, skadimin e kontratës dhe komunikimet për furnizimin.
Këto mund të shërbejnë si prova në një kontest për zbatimin e kontratës, por sipas OSHP-së nuk ishin të mjaftueshme për ta futur operatorin ekonomik nën regjimin e nenit 99.2.
Pa ankesë në OSHP, por me mundësi padie
Në këshillën juridike të vendimit thuhet se kundër tij nuk lejohet ankesë në kuadër të OSHP-së.
Megjithatë, pala e pakënaqur mund t’i drejtohet gjykatës kompetente me padi për anulimin e vendimit, brenda 30 ditësh nga pranimi i tij.
Kjo do të thotë se SHSKUK-ja mund ta kontestojë vendimin në gjykatë, por deri në një vendim tjetër eventual, në fuqi mbetet refuzimi i kërkesës për diskualifikimin e “Liri Med”.
Vendimi i OSHP-së është i qartë në përfundimin e tij: SHSKUK-ja nuk arriti të dëshmonte se kompania kishte paraqitur dokumente të falsifikuara apo informata të rreme.
Për rrjedhojë, përpjekja për ta përjashtuar kompaninë nga tenderët publikë dështoi.
Rasti mbetet një shembull se masa e diskualifikimit nuk mund të përdoret si zëvendësim për procedurat e menaxhimit të kontratës. Kur një institucion pretendon se një kompani ka shkelur marrëveshjen, ai duhet të përdorë instrumentet kontraktuale dhe, nëse është e nevojshme, t’i drejtohet gjykatës.
Por për ta futur një operator ekonomik në “listën e zezë”, nuk mjafton pretendimi se furnizimi është realizuar nga një prodhues tjetër apo se kontrata nuk është përmbushur sipas pritjeve.
Duhet të ketë prova për mashtrim, paraqitje të të dhënave të rreme ose falsifikim.
Sipas OSHP-së, SHSKUK-ja nuk i kishte ato prova. /Kujdestari.info/